Ontstaan en evolutie van VALDUVIS
Naar aanleiding van een aantal uitdagingen in de visserij besliste de sector in 2011 om collectief in te zetten op duurzaam gevangen vis en het verbeteren van het imago van de Belgische visserijsector. Men wou problemen zoals overbevissing, teruggooi, bodemberoering en de ecologische impact op het marien milieu structureel aanpakken.
Er bestond toen echter geen methode om de duurzaamheid van de Belgische visserij op een objectieve en bruikbare manier te meten.
Om dat aan te pakken werd op 30 augustus 2011 een convenant ondertekend door de Vlaamse overheid, de Rederscentrale, Natuurpunt en ILVO, met de ambitie om samen te werken aan een duurzame Belgische visserij.
De drie hoofddoelstellingen waren:
- De transitie naar een duurzame visserij realiseren.
- De duurzaamheidskenmerken van de vloot herkenbaar en meetbaar maken.
- De geleverde inspanningen zichtbaar communiceren naar de buitenwereld.
Uit deze context ontstond VALDUVIS (Valorisatie van Duurzaam Gevangen Vis) — een wetenschappelijk onderbouwde tool die de sociale, economische en ecologische duurzaamheid van de Belgische visserij meet en visualiseert (Kinds & Sys, 2015).
Ontwikkeling in fasen
De ontwikkeling en implementatie van VALDUVIS verliep in opeenvolgende projecten:
- VALDUVIS I (2012 – 2014)
Ontwikkeling van de basismethodologie door ILVO, met 11 duurzaamheidsindicatoren en een eerste weging per pijler. - VALDUVIS II (2014 – 2015)
Uittesten van de methode in samenwerking met vier pilootvaartuigen. - VALDUVIS Go Live! (2016 – 2017)
Ontwikkeling van het online platform www.valduvis.be, waar reders hun eigen scores kunnen raadplegen. - MaViTrans – Markterkenning voor een Visserij in Transitie (2017 – 2019)
Het ontstaan van Visserij Verduurzaamt (www.visserijverduurzaamt.be) als vertaling van de VALDUVIS-score naar een marktsysteem dat duurzame inspanningen zichtbaar maakt voor kopers en veilingen. - Visserij Verduurzaamt Support I & II (2019 – 2022)
Evaluatie en actualisering van de volledige methodologie.
In deze overgangsfase werden de indicatoren geherstructureerd, databronnen (zoals Polaris en NBB) geïntegreerd, en de basis gelegd voor VALDUVIS v2.0. Het project vormde de brug tussen de eerste generatie VALDUVIS-projecten en de nieuwe strategie. - VALDUVIS Cyclus 2 (2022 – 2024)
Implementatie van de vernieuwde set van 10 indicatoren verdeeld over drie pijlers – ecologisch (65 %), sociaal (20 %) en economisch (15 %) – met een stimulatiebonus voor bijkomende initiatieven. De geaggregeerde score vormt de basis voor de erkenning “Visserij Verduurzaamt” die op de Vlaamse visveilingen wordt gebruikt.
Naar de toekomst
VALDUVIS v2.0 vormt vandaag het centrale instrument om de duurzame transitie van de Belgische visserij te volgen en te versterken.
De komende jaren wordt ingezet op verdere digitalisering, realtime datakoppeling (zoals via VISTools) en een verdere uitrol van de erkenningsregeling naar de volledige vloot.
De verschillende rapporten zijn te vinden bij publicaties.